Superkrachtig zwart gat ontdekt in nabij sterrenstelsel M83

Superkrachtig zwart gat ontdekt in nabij sterrenstelsel M83 Click here for a high res image. Klik hier voor een hoge resolutie foto.

 

In een artikel genoemd op de cover van het tijdschrift Science van deze week, presenteert een team van astronomen onder leiding van dr. Roberto Soria van de Curtin universiteit, met in hun gelederen ASTRON's wetenschappelijk onderzoeker dr. Leith Godfrey, de opwindende ontdekking van een zwart gat, die al meer dan 10.000 jaar extreem krachtige stralen uitstoot, veel sneller dan tot nu toe voor mogelijk werd gehouden.

Het krachtige zwarte gat, geclassificeerd als microquasar en genaamd MQ1, werd ontdekt in de binnenste schijf van het spiraalsterrenstelsel M83, het ‘Zuidelijke windmolentje' ('Southern Pinwheel'), als onderdeel van een gedetailleerde studie van verschillende klassen van bronnen in dat sterrenstelsel. Dit diepte-onderzoek omvat data van het Chandra röntgenobservatorium, de Hubble ruimtetelescoop, de Australische Compact Array telescoop en de Australische Long Baseline Array.

De recent ontdekte microquasar biedt een unieke kans om zowel de massa van het zwarte gat te meten als de hoeveelheid energie die van het zwarte gat afkomt als deeltjes er door de zwartekracht naartoe vallen. Het team ontdekte dat MQ1 een vrij typisch zwart gat is met een gewicht van ongeveer tien keer dat van de zon, maar de hoeveelheid vrijgekomen energie is veel hoger dan tot nu toe voor mogelijk werd geacht.

 

Het artikel op de voorkant van Science magazine.

 

Als materiaal naar een zwart gat toe valt, voordat het over de ‘event horizon' heen gaat, zendt het röntgenstraling uit. Deze straling duwt tegen het materiaal dat in het zwarte gat dreigt te vallen en vermindert de snelheid waarmee het materiaal in het zwarte gat stroomt, en beperkt de snelheid waarmee de energie wordt vrijgelaten. De ontdekking van dit superkrachtige zwarte gat MQ1 heeft aangetoond dat in sommige gevallen, energie veel sneller kan vrijkomen dan verwacht bij deze limiet. De nieuwe ontdekking heeft sterke implicaties voor het begrip van de processen heel dicht bij de rand van een zwart gat dat zich voedt met het omringende gas.

Bovenstaande afbeelding toont het beeld dat de Hubble ruimtetelescoop heeft gemaakt van het spiraalsterrenstelsel M83 en van de microquasar MQ1 (inzet). De blauwe cirkel geeft de positie aan van microquasar MQ1 in de binnenste schijf van het sterrenstelsel.

 


 

U kunt het volledige artikel hier lezen:
http://www.sciencemag.org/content/343/6177/1330.short

Een beschouwend stuk, getiteld 'Testing the Limits of Accretion', vindt u hier:
http://www.sciencemag.org/content/343/6177/1318.short

Afbeeldingen met dank aan:
M83 - NASA, ESA en het Hubble Erfgoed Team (WFC3/UVIS, STScI-PRC14-04a).
MQ1 inzet - W. P. Blair (Johns Hopkins Universiteit) & R. Soria (ICRAR-Curtin).

 

Design: Kuenst.    Development: Dripl.    © 2020 ASTRON