SKA-telescoop neemt grote stap voorwaards

SKA-telescoop neemt grote stap voorwaardsClick here for a high res image. Klik hier voor een hoge resolutie foto.

Tjidens een bijeenkomst begin maart bij het hoofdkantoor van de Square Kilometre Array (SKA) in Manchester (Engeland) heeft het SKA-bestuur unaniem besloten om de laatste fase voorafgaand aan de start van de bouw van 's werelds grootste telescoop ter wereld in te gaan. Het ontwerp ter waarde van 650 miljoen euro voor de eerste fase van de SKA (SKA1) is nu gedefinieerd en bestaat uit twee elkaar aanvullende instrumenten van wereldklasse- één in Australië en één in Zuid-Afrika. Beide zullen opwindende en grensoverschrijdende wetenschap opleveren.

ASTRON leidt de Nederlandse deelname aan de SKA en is vanaf begin jaren 90 van de vorige eeuw zeer actief betrokken geweest bij het project. ASTRON is nauw betrokken bij veel van de SKA Consortia en leidt er twee: het Low Frequency Aperture Array (LFAA) consortium, dat voortbouwt op de ervaringen met de LOFAR-telescoop, en het Mid Frequency Aperture Array (MFAA) consortium. Grote Nederlandse bijdragen aan andere werkpakketten zijn de Science Data Processor, de Central Signal Processor en Synchronisation en Data Transport. Activiteiten voor deze drie consortia worden grotendeels gesubsidieerd door het DOME-project, een samenwerking tussen ASTRON en IBM Research Zürich. 

"Ik was onder de indruk van de goede ondersteuning van het SKA-bestuur en de daadkracht om een nieuwe stap vooruit te nemen in het project", zegt Prof. Philip Diamond, Algemeen Directeur van de SKA Organisatie. "De SKA zal ons begrip van het universum fundamenteel veranderen. We praten over een faciliteit die vele malen beter zal zijn dan alles wat er nu beschikbaar is".

In de huidige ontwerpfase is het internationale project, dat momenteel bestaat uit elf landen, de afgelopen twintig maanden bezig geweest met een uitdagend, door wetenschap aangedreven technologisch proces, met wereldwijde teams die werken aan het aanscherpen van het ontwerp voor SKA1.

De SKA-instrumenten zullen in twee landen komen te staan, Zuid-Afrika en Australië. In de eerste fase van het project komen er ongeveer 200 parabolische antennes of schotels in Zuid-Afrika, die lijken op een standaard satellietschotel, maar een stuk groter zijn. In Australië komen meer dan 100.000 dipoolantennes, die lijken op TV antennes.

 


Impressie van de antennes van fase 1 (SKA1) die in Australië komen.

"Dankzij deze twee aanvullende instrumenten kunnen wij ons richten op een breed scala aan opwindende wetenschap, zoals het waarnemen van pulsars en zwarte gaten om de zwaartekrachtsgolven voorspeld door Einstein waar te kunnen nemen, zwaartekracht te testen en te zoeken naar buitenaards leven,"zegt Prof. Robert Braun, Directeur Wetenschap van de SKA Organisatie. "We zullen ook één van de laatste onverkende perioden in de geschiedenis van ons Universum onderzoeken, het tijdperk van de reionisatie. Met de SKA gaan terugkijken tot de eerste miljarden jaren van het heelal, toen de eerste sterren en sterrenstelsels werden gevormd."

De Australische SKA voorloper (ASKAP: Australian SKA Pathfinder), een telescoop die al in bedrijf is als top-intrument in West-Australië, zal doorgaan met leidend verkennend onderzoek, dat een aanvulling is op het algehele SKA-programma. De SKA zal een programma opzetten voor de ontwikkeling van de volgende generatie Phased Array Feeds (PAFs), een technologie die het ontvangstoppervlak van radiotelescopen enorm kan intensiveren. Hierdoor kunnen wetenschappers grotere delen van de hemel op elk moment onderzoeken. In Zuid-Afrika, wordt de MeerKAT-telescoop, ook een voorloper van de SKA, geïntegreerd in de rij schotels van de SKA.  

"Dit bouwt voort op de grote investeringen in de wetenschap en in het bijzonder in radioastronomie die Zuid-Afrika heeft gemaakt. Hier kunnen we trots op zijn," zegt Dr. Phil Mjwara, Algemeen Directeur van het Zuid-Afrikaanse ministerie van Wetenschap en Technologie. "Het is fantastisch dat Zuid-Afrika meedoet aan dit opwindende wereldwijde wetenschapsproject samen met onze Australische collega's en collega's over de hele wereld. Het project, dat twee continenten beslaat, is goed voor het land en voor het Afrikaanse continent."

"De Australische sterrenkundige gemeenschap is heel verheugd om met haar collega's uit de hele wereld samen te werken in één van de spannendste wetenschappelijke inspanningen van de 21e eeuw," zegt Prof. Brian Boyle, Directeur van SKA Australië. "Dit resultaat erkent het vertrouwen dat de wereldwijde gemeenschap heeft in het uitstekende observatorium dat we hebben gebouwd in West-Australië en de leidende technologie die Australië heeft ontwikkeld voor de verkennende telescopen."

"De volgende stap is om samen te werken met de SKA partnerlanden om een internationale organisatie te vormen voor de start van de bouw in 2018," zegt Prof. John Womersley, Voorzitter van het SKA-bestuur. "Deze ongelofelijke telescoop heeft een ontwerp, is binnen het budget, staat op het punt om gebouwd te worden, zal tehnologie-ontwikkeling in het tijdperk van Big Data in een stroomversnelling brengen en zal Nobel-prijswinnende wetenschap opleveren. Kortom, het zal een onschatbare impact op de samenleving hebben, zoals maar weinig andere ondernemingen hebben gehad."

 


ASTRON, gelokaliseerd in Dwingeloo, is een instituut van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO), bouwt en bestuurt radiotelescopen van wereldklasse, zoals de LOFAR-telescoop, een voorloper van de SKA. NWO en ASTRON vertegenwoordigen Nederland in het SKA-bestuur en op het niveau van de lidstaten.

 

Astronomen uit Nederland, bij ASTRON, de Universiteit van Amsterdam, Groningen, Leiden en Nijmegen en het Joint Institute for VLBI in Europe (JIVE, waarvan ASTRON gastheer is) zijn actieve leden van de SKA Science Working Groups.

Design: Kuenst.    Development: Dripl.    © 2020 ASTRON