Afscheidsgroet van een stervende ster

Afscheidsgroet van een stervende sterClick here for a high res image. Klik hier voor een hoge resolutie foto.

 

Mysterieuze, eenmalige, felle radioflitsen in de hemel zijn misschien wel de laatste afscheidsgroet van stervende sterren voordat deze instorten tot een zwart gat, zeggen twee astronomen uit Nijmegen en Potsdam. Ze proberen daarmee waarnemingen van andere sterrenkundigen, die op 5 juli werden gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Science, te verklaren.

Astronomen zijn er nog niet uit wat de betekenis is van de ongewone radiosignalen die ze met telescopen hebben opgepikt: felle radioflitsen die heel kort en maar één keer te zien zijn. Het artikel dat vandaag in Science verschijnt, stelt dat de herkomst van de flitsen in de vroege kosmos ligt. Maar de vraag welke gebeurtenis in de vroege kosmos precies tot de flitsen heeft geleid, wordt niet beantwoord in de publicatie.

Stervende sterren
Astrofysici Heino Falcke (Radboud Universiteit Nijmegen/ ASTRON) en Luciano Rezzolla (Max Planck Institute for Gravitational Physics in Potsdam) denken de oplossing voor het raadsel te hebben. Zij stellen dat de felle radioflitsen de afscheidsgroet zijn van stervende sterren, ofwel supermassieve draaiende neutronensterren die ineenstorten tot een zwart gat. Hun verklaring hebben ze ingediend bij het vakblad Astronomy & Astrophysics, maar is nog niet gepubliceerd.

Blitzars
Vanwege de eenmalige, snelle en felle signalen hebben Falcke en Rezolla de stervende sterren blitzars genoemd, naar het Duitse Blitz (bliksem). Professor Heino Falcke legt uit: ‘Bij het ontstaan van een zwart gat wordt het magnetische veld van de ster afgesneden en knapt het, zoals een elastiekje. Dit kan de geobserveerde felle radioflitsen veroorzaken. Alle andere signalen die je normaal zou verwachten, bijvoorbeeld gammastralen en röntgenstralen, verdwijnen simpelweg achter de waarnemingshorizon van het zwarte gat.'

Afscheid en nieuw begin tegelijk
De naam blitzar is tegenovergesteld aan die van een andere bekende sterrensoort, pulsars: draaiende neutronensterren die veelvuldig flitsen, als kosmische vuurtorens, en daarna langzaam verdwijnen. Professor Rezzolla voegt toe: ‘Misschien hebben we met blitzars het eerste bewijs van de geboorte van een zwart gat gevonden. Als dat klopt zijn blitzars dus tegelijkertijd het vaarwelsignaal van een stervende neutronenster, en het eerste bericht van een pasgeboren zwart gat.'

De nieuwe theorie van Falcke en Rezzolla biedt een eerste solide interpretatie van de voorheen mysterieuze radio-uitbarstingen. Om hun verklaring verder te testen, moeten er meer waarnemingen worden gedaan van deze radio-uitbarstingen. Falcke en zijn collega's willen hiervoor de LOFAR radiotelescoop gebruiken om meer van deze stervende sterren te kunnen waarnemen. Hiermee zouden ze dit soort uitbarstingen sneller en preciezer kunnen localiseren. 

 


 

Meer informatie:

'Fast radio bursts: the last sign of supramassive neutron stars' ingediend bij Astronomy & Astrophysics May 30, 2013.

Als reactie op 'A population of fast radio bursts at cosmological distances' Science, July 5
D. Thornton, B. Stappers, M. Bailes, B. Barsdell, S. Bates, N. D. R. Bhat, M. Burgay, S. Burke-Spolaor, D. Champion, P. Coster, N. D'Amico, A. Jameson, S. Johnston, M. Keith, M. Kramer, L. Levin, S. Milia, C. Ng, A. Possenti, & W. van Straten.

Contact:
Prof. Heino Falcke - h [dot] falcke [at] astro [dot] ru [dot] nl Tel: +31 24-36-52020 / Mobile: +49 151 23040365 / Secretary (Esther Gebhardt) +31 24-36-52080
Prof. Luciano Rezzola - Luciano [dot] Rezzolla [at] aei [dot] mpg [dot] de

Foto boven: beeld uit een animatie van een pulsar. Copyright: NASA.

 

Design: Kuenst.    Development: Dripl.    © 2020 ASTRON